EU kao naveći evropski projekat ikada
Autor: Edin Koljenović, Šef međuvladine organizacije Regionalne kancelarije za saradnju mladih u Crnoj Gori
Ovaj autorski tekst urađen je u okviru projekta pod nazivom „Evropska unija i mi“ podržanog od strane Opštine Bar, a koji sprovodi NVU “Jadranski horizonti”. Projekat ima za cilj podizanje informisanosti o važnosti Evropske integracije Crne Gore, podizanje svijesti i znanja o važnosti Evropske integracije Crne Gore te promocije osnovnih i izvornih vrijednosti EU.
Evropska unij je od svog osnivanja do danas nailazila na brojne prepreke i izazove. Možemo reći sasvim sigurno, da Evropska unija kao najveći i najznačiji projekat Evrope ikada, kroz istoriju vođena snažnom vizijom ali i neprikosnovenim vrijednostima, uvijek je uspijevala da probleme adekvatno savladava te da evropsku solidarnost i viziju zajedništva stavi iznad pojedinačnih nesuglasica ali često destruktivnih struja i struktura.
Evidento je da se poslednjih godina intenzivirala ideja evroskepticizma, kao ideja koja ,možemo otvoreno reći, uvijek postoji u Evropi i među članicama EU i to je sasvim prirodno. Ipak, dodatne poteškoće u kojoj se našla EU- prije svega migrantska a zatim i COVID-19 kriza uticala je na određeni pad povjerenja u EU i to su trenuci kada se ideja skepticizma prema EU dodatno pojačava. Evropska unija, kao ozbiljna nadnacionalna i naddržavna međunarodna struktura i ovoga puta, uz sve objektivne nedostatke koje pokazuje u svom funkcionisanju, a prije svega birokratiji i administraciji –pronaći će način za konsolidaciju. Jednostavno vrijednosti koje EU nosi u svojoj osnovi, superiorne su i one su proizvod vjekovnog civilizacijskog sazrijevanja Evrope. Kada god promišljamo o skepticizmu prema Evropskoj uniji, moramo se sjetiti začetaka EU, vizionarskog uspostavljanja svih njenih preteča od Evropske zajednice za ugalj i čelik, Euroatoma te Evropske ekonomske zajednice, kako bi tokom devedesetih sazrijavenjem prerasla u političku strukturu pod nazivom Evropska unija. Nikada ne smijemo zaboraviti, da je EU prije svega projekat izgradnje mira te da je na evropskom kontinentu obezbijedio najduži period mira ikada kroz istoriju. Ovo je projekat koji je obezbijedio evropsko pomirenje dva najveća neprijatelja Francuske i Njemačke, i to nakon najstravičnijih razaranja Drugog svjetskog rata. Valja se prisjetiti da je i prije Drugog svjetskog rata vjekovima, skoro u kontinuitetu Evropa bila zapljusnuta raznim ratovima i konfliktima zbog kojih jednostavno nije bilo moguće ostvariti značajniji iskorak u napretku. Nakon dva svjetska rata, Evropa je naučila lekciju i uspostavljanjem i intenziviranjem saradnje odlučila da tako nešto sebi nikada više ne dozvoli.
Danas, EU je pouzdana nadnacionalna struktura koja počiva na temeljnim demokratskim vrijednostima, a prije svega solidarnosti. To su preteče i uslovi koji su dozvolili da se energija umjesto na konflikte – troši na stvaranje novih vrijednosti. Zbog toga, zemlje EU danas pripadaju samom vrhu svjetskih zemalja po standardu, ekonomskom i demokratskom razvoju, bezbjednosti i stabilnosti. Sve ovo ukazuje, da iako više od šest decenija nakon rata- ne smijemo zaboraviti šta nam EU donosi. Današnje nove generacije, prepoznajući nedostatke EU ali i današnjih demokratija moraju biti aktivni učesnici u pronalaženju rješenja a ne alternativa. Danas više nego ikada, moramo stajati iza EU jer stajanje iza EU nije stajanje iza organizacije ili institucije. To je stajanje iza vrijednosti, koje i kada su u krizi u javnom prostoru uvijek moraju naći načina da okupe progresivne snage – koje će reći ne destrukciji, ne destabilizaciji, ne desničarskim partijama i strukturama, ne mržnji i podjelama.
Zapadni Balkan je na pragu Evropske unije iako sasvim sigurno geografski a i civilizacijski pripadamo Evropi i to nedvosmisleno. Zato je naša obaveza veća, da odgovornim djelovanjem doprinesemo snaženju EU i njenoj konsolidaciji, kao i bržoj pripremi naših društava i reformama kako bi u što skorijem roku postali sastavni dio porodice evropskih zemalja.
